Duurzame broedvlotjes voor de zwarte stern

Natuur en techniek: Innovatieve samenwerking versterkt populatie zwarte stern in Gelderse Poort

In het Natura 2000-gebied de Gelderse Poort, een uitgestrekt gebied van circa 3.000 hectare, werkt Staatsbosbeheer aan een stabiele populatie van de zwarte stern. Deze karakteristieke moerasvogel staat al jaren onder druk. Volgens de Nederlandse broedvogelmonitoring daalde het aantal broedparen van circa 2.000 in 2000 naar minder dan 1.400 in 2023. De teruggang wordt onder meer veroorzaakt door verlies van geschikte broedgelegenheid en het verdwijnen van drijvende waterplanten waarop de soort van nature nestelt. Sinds 1970 worden daarom kunstmatige broedvlotjes ingezet. De Gelderse Poort speelt hiermee een belangrijke rol binnen het herstel op Europees niveau, waar de soort als kwetsbaar wordt beschouwd.

Van idee tot duurzame oplossing

De ervaring met kunstmatige nestvlotjes bracht Staatsbosbeheer op het idee om samen met partners te zoeken naar een duurzamer alternatief. Vanuit eerdere samenwerking met lokale ondernemers ontstond contact met Manto uit Oost-Zevenaar. Manto bracht vervolgens Altop Kunststoftechniek in beeld. Op basis van praktijkervaringen werden diverse eisen opgesteld:

• voldoende drijfvermogen
• stabiele ligging op het water
• lange levensduur
• onderhoudsarm
• veilig voor vogels
• vervaardigd uit circulair materiaal

Na diverse tests en aanpassingen is in 2025 een nieuwe serie broedvlotjes ontwikkeld. Deze wordt beoordeeld door Staatsbosbeheer en de betrokken vrijwilligers. In 2026 volgt mogelijk verdere opschaling.

Wat maakt deze broedvlotjes slim én duurzaam?

• Zelfdrainerend ontwerp: Door het slimme ontwerp loopt overtollig regenwater vanzelf weg, waardoor de nestplaats droog blijft.
• ‘ReLoop’ PE100 materiaal: De nieuwe vlotjes zijn volledig vervaardigd uit circulaire HDPE-grondstof. Het materiaal heeft een lange levensduur, is weerbestendig en goed recyclebaar.
• Sociale component: Daarnaast worden de vlotjes door sociale werkplaatsen voorzien van natuurlijke afwerking en klaargemaakt voor gebruik. Daarmee heeft het project naast een ecologische ook een maatschappelijke meerwaarde.

Rol van Altop Kunststoftechniek

Voor een toekomstbestendige productie van de broedvlotjes werd samenwerking gezocht met Altop Kunststoftechniek. Dankzij ervaring in kunststofbewerking en maatwerkoplossingen kon snel een praktisch en duurzaam ontwerp worden gerealiseerd. Binnen Altop namen medewerkers uit Groenlo, Didam en omgeving deel aan de productie en assemblage van de eerste serie. Belangrijk uitgangspunt in het productieproces was het gebruik van duurzaam materiaal: ReLoop PE100, een circulaire HDPE-grondstof. Deze sterke kunststof is bestand tegen weer en wind en geschikt voor langdurige inzet in natuurgebieden.

Sociale en ecologische impact

Elk jaar worden de broedvlotjes door SBB uitgezet en voorzien van een laagje riet, zodat de zwarte stern er direct op kan nestelen. Het plaatsen en onderhouden van de vlotjes gebeurt samen met vrijwilligers en lokale betrokkenen. Hierdoor levert het project niet alleen een bijdrage aan natuurherstel, maar ook aan bewustwording en samenwerking in de regio.

Samenwerking als sleutel tot succes

Het project rond de zwarte stern laat zien hoe natuurbeheer en techniek elkaar kunnen versterken. Door de krachten te bundelen van Staatsbosbeheer, lokale ondernemers, maatschappelijke partners en de technische expertise van Altop Kunststoftechniek is een duurzame oplossing ontstaan met tastbaar resultaat. De nieuwe generatie HDPE-broedvlotjes biedt een levensduur van minimaal 50 jaar, geeft geen schadelijke stoffen af en draagt bij aan herstel van leefgebieden.Een samenwerking waarin ecologische innovatie en maatschappelijk ondernemen samenkomen — en waarin techniek direct bijdraagt aan een betere leefomgeving.